مطالب توسط theory

زمین ناآرام، زمین زنده

اگر با تلسکوپ به سطح ماه نگاه کنید جز آثار برخورد اجرام خارجی در ماه چیز دیگری نخواهید یافت، نه کوهی، نه دریایی، نه ابر یا هوا و نه هیچ اثری از زندگی. روی زمین وضع فرق می‌کند؛ دریاها و اقیانوس‌ها، کوه‌ها، دشت‌ها، آتشفشان‌ها، هوا و پدیده‌های آب و هوایی و به‌ویژه گیاهان و جانوران زمین را به سیاره‌ای زنده و پویا تبدیل کرده‌اند. چه عاملی باعث این تفاوت زمین با ماه شده است؟

کاه‌کشان: از چشم سر تا چشم جیمز وب

شناخت بشر از عالمِ بیرون از زمین در طول تاریخ تحولی شگفت‌ داشته است. زمانی اخترشناسان با ابزارهای اندازه‌گیری دقیق محل اجرام آسمانی را اندازه می‌گرفتند و می‌توانستند محل اجرام را در آسمان در زمان‌های مختلف پیش‌بینی کنند. دریانوردان و صحرانوردان با دانستن محل اجرام آسمانی و شناخت آسمان در دریا و بیابان جهت‌یابی می‌کردند. امروزه اما شناخت بشر از عالم خیلی متحول شده است. پژوهشگران با ساخت انواع تلسکوپ‌های زمینی و فضایی که امواج الکترومغناطیسی متفاوتی را دریافت می‌کنند توانسته‌اند تصویر متفاوتی از عالمی که در آن قرار داریم و اجزاء تشکیل‌دهنده‌ی آن به دست بیاورند. یکی از جدیدترین دستاوردهای نجومی، نتایج به‌دست آمده از تلسکوپ فضایی فروسرخ جیمز وب است.

قلبی سرد برای زندگی

پرسيدم: «مرغ‌ها را زير خاک باغچه کرده بوديد؟» گفت: «بله.» پرسيدم: «برای چه؟» جواب داد: «برای اينکه گوشت بيات و نرم شود.» با عصبانيت گفتم: «حالا فهميدم چرا ايشان از سوء‌هاضمه رنج می‌برد و مرتباً شربت و دارو می‌خورد و علاج نمی‌دهد. از امروز حق دفن‌کردن گوشت زير خاک را نداری.» آشپزباشی ابتدا نمی‌پذيرفت ولی بعد از دنده‌ی لج پايين آمد و من هم قول دادم يک دستگاه فريژيدر برای آشپزخانه بخرم که گوشت را برای بيات شدن در آن‌جا بگذارند…

تازه، کهنه، گندیده

با یک چیستان شروع کنیم! به کدام ماده غذایی می‌شود گفت همه‌کاره‌ی آشپزخانه؟ راهنمایی: در دستور تهیه خیلی از خوراکی‌ها، از شیرینی و دسر تا انواع غذاهای ساده یا مفصل آن را پیدا می‌کنید؛ وظیفه‌اش گاهی چسباندن است و گاهی پوشاندن، گاهی غلیظ کردن و گاهی حجیم کردن….

یخ زدن آب در کویر!

دمای هوای دو شهر را در شب و روز با هم مقایسه کنید، یکی کویری و دیگری در حاشیه‌ی دریاچه‌ی خزر. در بعضی روزهای زمستان دمای شهری کویری مثل کرمان در طول روز در حدود ۱۵ درجه‌ی سانتیگراد است ولی در شب دمای آن شهر به زیر صفر درجه می‌رود و آب یخ می‌زند! در حالی که در شهری در حاشیه‌ی خزر اختلاف دمای روز و شب در حدود پنج یا شش درجه‌ی سانتیگراد است. چه عاملی در اینهمه تفاوت مؤثر است؟

از درخت بید تا قرص‌های شفابخش

می‌خواهیم درباره یکی از پرمصرف‌ترین داروها در تمام جهان صحبت کنیم که تولید سالانه‌اش به هزاران تُن می‌رسد. این دارو را اولین بار حدود ۱۲۰ سال پیش ساخته‌اند، اما پیشینه‌اش به هزاران سال قبل نسبت داده می‌شود؛ فراز و فرودهای زیادی را به خود دیده است و هزاران پزشک و دانشمند در سراسر جهان روی آن کار کرده‌اند تا به نقطه فعلی برسد: دارویی نجات‌بخش که از سکته قلبی جلوگیری می‌کند….

لباس گرم و کاسه‌ی یخ

همه‌ی ما در زندگی روزمره برای مقابله با سرمای زمستان و گرمای تابستان تجربه‌های مختلفی داریم. مثلاً در زمستان لباس گرم مثل ژاکت بافتنی، پالتو یا کاپشن می‌پوشیم تا گرم شویم. آیا اگر دور کاسه‌‌ای پر از یخ پارچه پشمی بپیچیم گرم می‌شود و یخ زودتر آب می‌شود؟

حوضچه‌ی آب در سیب‌زمینی

چرا برای پختن مربا، میوه را چند ساعت داخل شکر می‌گذاریم؟ سلول‌های ما چطور مقدار آب داخل و خارج سلول را تنظیم می‌کنند؟ تجربه‌ای ساده با یک سیب‌زمینی و مقداری نمک انجام می‌دهیم و چرایی این پدیده‌ها را آزمایش می‌کنیم.